DETAILU NOTISIA


KM Diskute Proposta Lejislativu Krime Siber Seguransa

Pineapple


DILI, 22 Juilu 2026, GKI-- Konsellu Ministrus (KM) ho Lideransa Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmao, diskuti no aprova leis konaba Siber seguransa, saude no edukasaun sivika, prevensaun korupsaun no planeamentu estratejikus ba Orsamentu Jera Estadu (OJE) 2027 nian.

Ministru Juventude Desportu Arte no Kultura, Nelyo Isaac Sarmento ho membrus governu, IX Governu partisipa iha sorumutu importante ne’e, Kuarta (22/7), iha Palasiu Governu RDTL.

KM  analiza aprezentasaun preliminár husi Ministru Prezidénsia Konsellu Ministrus, Agio Pereira, konaba  proposta autorizasaun lejizlativa   krime no prosesu penál iha ámbitu siberseguransa no definisaun rejime jurídiku ba siberespasu nasionál.

Inisiativa ne'e ho objetivu,  prepara pakote lejizlativu integradu kona-ba siberseguransa ne'ebé inklui,  Estratéjia Nasionál Siberseguransa, Rejime jurídiku ba seguransa siberespasu nasionál, Rejime ba servisu dijitál, enkuadramentu penál no prosesuál penál ba krime sira iha ambiente dijitál.

Nune’e, bele  hametin kuadru jurídiku nasionál, prevensaun no kombate kriminalidade informátika, protesaun ba siberespasu nasionál, no resposta ba ameasa no risku iha ambiente dijitál, tuir prinsípiu konstitusionál no padraun internasionál.

KM mos  aprova projetu Rezolusaun Governu kona-ba kriasaun Komisaun Interministeriál ba Monitorizasaun Projetu Konstrusaun Ospitál Militár (Ospitál Amizade Timor-Leste-Xina). Komisaun ne'e, ho natureza téknika no konsultiva, sei garante, koordenasaun entre entidade públika sira ne'ebé envolve, monitorizasaun faze hotu projetu nian, monitorizasaun kumprimentu ba prazu no rekizitu tékniku no legal, identifikasaun obstákulu no promosaun solusaun koordenada.

Komisaun ne'e hala'o nia funsaun liuhosi grupu traballu rua,  grupu ba koordenasaun ezekutiva, kompostu husi membru governu no sira-nia reprezentante, grupu ba akompañamentu tékniku, halibur reprezentante hosi ministériu, instituisaun públika, no espesialista sira.

Konaba Ospitál Amizade Timor-Leste-Xina sei hametin kapasidade operasionál F-FDTL, komplementa servisu saúde nasionál, hadi'a resposta ba emerjénsia  no kontribui ba reforsu kapasidade nasionál iha área saúde.

KM aprova, projetu Rezolusaun Governu ne'ebé aprezenta husi Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres, ne'ebé estabelese Komisaun Edukasaun Sívika ba Pás no Dezenvolvimentu. Rezolusaun Governu ne'e,  define objetivu, prinsípiu no estrutura komisaun nu'udar mekanizmu koordenasaun atu dezenvolve estratéjia no koordena asaun sira hodi promove edukasaun sívika iha nível nasionál.

Objetivu prinsipál komisaun ne’e  mak   hametin konxiénsia sívika sidadaun sira-nian no promove kultura dame, bazeia ba prinsípiu sira hanesan la-violénsia, demokrasia, rekonsiliasaun, partisipasaun ativa iha dezenvolvimentu nasionál.

Komisaun organiza bazeia ba,   Komisaun Interministeriál, Komité Ezekutivu, Sekretariadu Programa Intervensaun tolu mak  edukasaun ba sidadania, parseria ba dame no inisiativa komunitária.

Komisáriu Komisaun Anti Korrupsaun (KAK), Rui Pereira dos Santos, aprezenta ba Konsellu Ministrus Sumáriu Ezekutivu Siklu Daruak ba Revizaun Implementasaun Konvensaun Nasoins Unidas kontra Korrupsaun.

Revizaun siklu daruak foka ba aplikasaun dispozisaun sira ne'ebé relasiona ho medidas ba prevensaun korrupsaun, rekuperasaun ativus ho prosesu avaliasaun ne'e koordena hosi Eskritóriu Nasoins Unidas kona-ba Droga no Krime (UNODC) no inklui, auto-avaliasaun, apresiasaun hosi Estadu parte sira seluk, vizita ba nasaun. Sumáriu ezekutivu ne'e halo sínteze ba progresus, dezafiu prinsipál no rekomendasaun atu hametin medidas prevensaun no kombate korrupsaun.

Iha fatin hanesan, Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku, Gastão Francisco de Sousa,  aprezenta  kona-ba elaborasaun Planu Médiu Prazu 2026–2030, iha ámbitu faze finál implementasaun Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu 2011–2030.

Aprezentasaun Gastao foka ba, avaliasaun progresu implementasaun PED 2011–2030, identifikasaun ajustamentu sira ba PMP 2026–2030, konkluzaun avaliasaun no matadalan polítika estratéjika, prioridades ba setór dezenvolvimentu prinsipál no asaun prioritária ba prazu badak.

Alein de ne’e, Ministra Finansas, Santina José Rodrigues F. Viegas Cardoso,   aprezenta  kona-ba preparasaun Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ba tinan 2027, ho abordajen orsamentasaun bazeia ba prioridade polítika no utilizasaun estimativa futuru.

Aprezentasaun Santina, destaka ba  prosesu preparasaun OJE 202, pontu situasaun servisu husi Komité Revizaun Polítiku, prioridades polítikas Governu, metodolojia dezenvolvimentu proposta, enkuadramentu estimativa orsamentu pluriannual.

Tuir Santina, pasu tuirmai,  elaborasaun propostas, análize no avaliasaun opsaun orsamentál, ne’ebe KM  apoia ho  orientasaun Komité Revizaun Polítiku kona-ba Prioridade Polítika 28 Governu. Identifikasaun entidade responsável ba elaborasaun proposta detallada, estimativa kustu tinan barak, kalendáriu implementasaun no indikadór dezempeñu no estimativas ba Futuru ba prosesu preparasaun OJE ba tinan lima oin mai.

Ikusliu, KM  deside atu aprova tetu indikativu hamutuk dolar amerikanu biliaun 2,1 (US$ 2.1 biliões) ba Orsamentu Jerál Estadu 2027 nian.

Ministru Juventude, Desportu, Arte no Kultura,  Nelyo Isaac Sarmento,   hateten,  asuntu sira ne'ebé diskute iha Konsellu Ministrus,   relevante tebes ba dezenvolvimentu nasaun, espisiálmente iha área siberseguransa, saúde, edukasaun sívika, no planeamentu orsamentál ne'ebé sei benefisia juventude sira no komunidade tomak.  #MediaMJDAK

komentariu

MediaMJDAK
22 - 07 - 2026

IMAJEN SELUK

NOTISIA

20-07-2026 MediaMJDAK

placeholder image

18-07-2026 MediaMJDAK

placeholder image

18-07-2026 MediaMJDAK

placeholder image

Back Page 4 Next Page

Eventu Nasional/Munisipiu

Eventu Nasional/Munisipiu

Nelyo Isaac Sarmento

Ministro MJDAC

MINISTÉRIO DA JUVENTUDE, DESPORTU, ARTE E CULTURA

Jorge Soares Cristovão

Sekrétario Estado

SECRÉTARIO ESTADO ARTE E CULTURA

Eventu Internasional

- LEJISLASAUN -

  • Orgánika Ministériu Juventude, Desportu, Arte no Kultura Download
  • Decreto Lei Komisaun Nacional do Desportu
        Decreto Lei No 60/2023 de 24 de Agusto Download
  • Resolução do Governo
        Politika Nasional ba Arte no Kultura Download